Украинскиот претседател Володимир Зеленски е оптимист и верува дека, повеќе од четири години по почетокот на руската инвазија, текот на најголемата европска војна од 1945 година полека се свртува во корист на Украина. Во опширното интервју од Лондон, Зеленски оцени дека воената ситуација за Киев е најповолна во последните две и пол години. „Не можеме да кажеме дека Русија ја губи оваа војна, но можеме да кажеме дека од ден на ден ја губи иницијативата“, истакна тој во големото интервју за Гардијан.

Кремљ во изминатата недела претрпе низа неуспеси. Украински беспилотни летала со долг дострел го погодија родниот град на Путин, Санкт Петербург, каде што запалија нафтени терминали, а густ чад се надви над градот. Слични напади го парализираа и окупираниот Крим. Клучниот пат за снабдување е заглавен со запалени камиони и цистерни, поради што полуостровот, кој Русија го анектираше во 2014 година, се соочува со сериозен недостиг на гориво.

Истовремено, на источниот фронт исцрпувачкото руско напредување е речиси запрено. Според зборовите на Зеленски, Кремљ губи повеќе од 30.000 војници месечно – од 23.000 до 24.000 загинати, а останатите се тешко ранети. Тој сугерира дека реалната бројка би можела да биде уште повисока.

„Вкупно, тоа е многу голема бројка. Тоа значи дека тие не победуваат во војната“, истакнува претседателот, кој од почетокот на инвазијата во 2022 година тврди дека Украина, со должна поддршка, може да се одбрани. Тој додаде дека и Украина трпи загуби, но во помала мера.

Иако се чини дека руската офанзива е заглавена, разурнувањата продолжуваат, а Москва во последните месеци ги засили воздушните напади врз украинските градови со очигледна цел да го тероризира цивилното население. Во само еден напад минатиот вторник беа искористени 73 проектили и 656 дронови.

Во Киев и Днипро беа убиени 18 луѓе, вклучувајќи и тригодишно момче кое остана затрупано под урнатините на станбена зграда. Градоначалникот тврди дека Русите намерно користат касетна муниција во населените области.

Зеленски минатата недела му упати отворено писмо на рускиот претседател, предлагајќи средба лице в лице за да се стави крај на конфликтот, но Путин ја одби понудата. Говорејќи во петокот на економскиот форум во Санкт Петербург, тој го нарече писмото „непристојно“ и порача дека руските територијални барања – регионот Донбас и двете јужни украински покраини – не се менуваат. Тој устврди и дека руските сили напредуваат на сите делови од фронтот и им порача: „Продолжете да работите, браќа“.

Непопустливоста на Путин поттикна набљудувања за тоа дали тој е во заблуда или неговите команданти погрешно го информираат. Зеленски смета дека таквите теории се веројатни, но нагласува дека „причината зошто лаже не е важна“.

Тој додава дека Путин лаже за војната од самиот почеток, кога тврдеше дека окупацијата на украинската територија е неопходна за да се „спасат“ луѓето кои зборуваат руски јазик. Смета дека неговите лаги се лепилото што „ги држи заедно“ различните елементи на руското општество.

На меѓународната сцена Русија исто така претрпе неколку политички порази. Во април, најблискиот европски сојузник на Путин, Виктор Орбан, доживеа тежок пораз на изборите во Унгарија. Пропаднаа и неодамнешните руски обиди да ги поддржат прокремљските кандидати во Молдавија и Ерменија.

„Губат влијание во различни земји, вклучувајќи го и Азербејџан“, вели Зеленски. „Изолирани се во Европа, а и од САД. Значи, сами се.“

Доналд Трамп, кој во 2025 година го започна својот втор мандат со најава дека ќе ја прекине војната, доби претпазливи пофалби од Зеленски за американските дипломатски напори, и покрај тешката средба во Овалната соба, пријателскиот самит на Трамп со Путин во Алјаска минатото лето и намалувањето на американската помош за Киев.

„Секогаш му велев на претседателот Трамп дека Путин лаже. Си игра со вас, со Белата куќа“, вели Зеленски, додавајќи дека му е благодарен на американскиот народ за „силната поддршка“ за неговата земја.

Украинскиот претседател признава дека вниманието на Вашингтон се префрлило на Блискиот Исток. „Секако, од самиот почеток на војната со Иран нивниот фокус се префрли“, вели тој за администрацијата на Трамп. Наведува дека разбира зошто САД потрошиле „толку многу проектили и оружје“ во војната со Техеран, но со тага забележува дека Киев, за разлика од американските сојузници во Заливот и Израел, никогаш не добил „толку голема поддршка“. „Штета е“, вели тој.

Од 2022 година, Украина се трансформираше во велесила за беспилотни летала. Од земја која молеше за западна воена помош, Киев стана центар на военоиндустриското производство и на техничките иновации. Неколку арапски земји дури побараа украинска помош во соборувањето на иранските дронови Шахед. Сепак, Зеленски истакнува дека на Украина најмногу ѝ недостигаат системите Патриот од американско производство, единствените што можат да ги урнат руските балистички проектили со кои ноќе се гаѓаат заспаните цивили.

По неделните разговори во Лондон со британскиот премиер Кир Стармер, германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон, Зеленски рече дека го повторил повикот до европските сојузници да го „затворат“ украинското небо, односно да помогнат во одбраната од масовните руски напади. Освен противбалистички системи, тој бара и финансиска поддршка за трансформација на мобилизираната војска во професионална армија по европски модел.

Свесен е дека проектилите Патриот се скапи и чинат по 4 милиони долари парче. Смета дека Велика Британија, која нема сопствена таква програма, треба со Париз, Берлин и со другите членки на ЕУ да соработува на развојот на европска алтернатива. За возврат, Украина е подготвена да го сподели своето тешко стекнато искуство во војувањето со беспилотни летала.

„Обединетото Кралство е една од тие земји, а и НАТО е многу заинтересиран. Тоа се непроценливи информации, огромна е нивната количина“, порачува Зеленски.

Зеленски не сака да зборува за идните воени операции, но напоменува дека нападите со дронови од долг и среден дострел го направија враќањето на Крим достижна, иако сè уште далечна можност. Вели дека украинските сили се фокусирани на уништување на логистиката на полуостровот и на гаѓање воени и енергетски цели низ окупираниот југ на Украина. „Сето тоа е клучна инфраструктура која им помага во милитаризацијата на нашиот Крим. Работиме на тоа“, додава тој.

Целта на нападите длабоко во руската територија, како оние со дронови над Москва и Санкт Петербург, е да се натера руското население, кое долго време ја игнорираше војната, да „чувствува“ што значи таа. „Победата во оваа војна ќе се случи кога руското општество ќе сфати дека војната е ужасна, дека е трагедија – не за некој друг некаде далеку, туку за нив самите. Мислам дека тоа е она што ја придвижува промената“, заклучува Зеленски.

Во мај, рускиот олигарх Роман Абрамович тајно допатува во Киев на разговори со Зеленски. Украинскиот претседател вели дека му порачал на Абрамович дека никогаш нема да се откаже од Донбас, што е барање на Москва.

„Мислам дека околу Путин има различни луѓе. Половина сакаат да ја продолжат оваа војна, а половина сакаат да ја запрат. Верувам дека бизнисмените сфаќаат дека руската економија е во страшна ситуација, многу блиску до колапс“, објаснува Зеленски.

Зеленски за Гардијан зборуваше непосредно пред средбата со кралот Чарлс, со кого, како што се чини, развил топол однос полн со доверба. Претходно откри дека британскиот монарх минатата година, за време на државната посета, го повикал Доналд Трамп да ја поддржи Украина, нешто што тогашниот американски претседател се двоумел да го стори. На прашањето дали кралот Чарлс еден ден би можел да го посети Киев, Зеленски се насмевна и со ентузијазам кимна со главата.

„Знаете, утрово кога разговарав со сопругата Олена, со сето должно почитување кон премиерот Стармер, таа ми рече да му пренесам поздрави на кралот. А дури потоа на премиерот“, признава тој. „Украина го сака Неговото Величество. Многу радо би го поканил во Киев. Можеби веќе оваа година. Не знам дали е тоа можно од безбедносен аспект, но секако дека сакаме да го видиме.“