Соединетите Американски Држави се обидуваат да постигнат договор со кој повторно би се стартувала продажбата на руски природен гас за Европа преку Украина. Планот на администрацијата на претседателот Доналд Трамп би требало да ги поттикне Москва и Киев на прекин на меѓусебните напади врз енергетската инфраструктура, но наидува на силно противдејство и отпор од европските држави, пишува Wall Street Journal.

Според американски, европски и украински официјални претставници, Вашингтон сака да ги обнови испораките пред зимата. Една од можностите вклучува американски посредници преку кои би се продавал рускиот гас, што би отворило и можност за заработка на американските инвеститори.

Предлогот за време на септемвриските посети на Москва и Киев го изнеле пратеникот на Трамп, Стив Виткоф, и зетот на претседателот, Џаред Кушнер, наведуваат лица запознаени со разговорите.

Американските преговарачи сметаат дека враќањето на европскиот пазар на гас би можело да биде доволно голем економски поттик за рускиот претседател Владимир Путин да се согласи на прекин на нападите врз енергетската инфраструктура.

Корист би имала и Украина, која повторно би можела да наплаќа транзитни надоместоци за рускиот гас кој преку нејзините гасоводи минува кон Словачка, Австрија и други европски држави.

Според висок американски официјален претставник, Белата куќа предложила приходите од продажбата на рускиот гас да се депонираат на посебна сметка во трета држава.

Целта на таквото решение би била да се спречи Москва веднаш да ги користи парите за финансирање на војната против Украина. Не е познато под кои услови Русија би можела да располага со тие средства.

Американскиот план привремено падна во втор план минатиот месец, кога Украина под притисок на Трамп речиси две недели ги обустави нападите врз руските рафинерии.

Русија за тоа време продолжи да ја напаѓа украинската енергетска инфраструктура, додека Москва почна да извезува дизел-гориво во САД по ублажувањето на американските ограничувања.

Киев во петокот повторно ги активираше нападите врз руските рафинерии. Според Wall Street Journal, украинските сили во три дена извеле три напади врз големи руски рафинериски капацитети.

Обновените напади дополнително го поттикнаа Вашингтон да се обиде да постигне енергетско примирје пред новите преговори меѓу Украина, Русија и САД, кои се планирани за средината на ноември во Абу Даби.

Москва засега ги нема прифатено американските предлози за такво примирје.

Најголема пречка за американскиот план е противдејството на европските држави, кои од почетокот на руската инвазија во 2022 година настојуваат да ја намалат енергетската зависност од Москва.

Европската Унија усвои прописи според кои увозот на руски природен гас мора целосно да престане до крајот на 2027 година. Европските влади засега ја отфрлаат можноста за враќање на рускиот гас дури и по евентуален мировен договор.

Европскиот комесар за енергетика Дан Јоргенсен во октомври порача дека забраната за увоз на руски гас би требало да биде трајна.

„Сигурно не би ѝ верувал на Русија. Дури и кога утре би настапил мир, на што сите се надеваме“, рече Јоргенсен.

Еден висок функционер од нордиските земји изјави за Wall Street Journal дека обновата на купувањето руски гас би била спротивна на сè за што се залага Европа.

Пред инвазијата врз Украина, Русија обезбедуваше околу 45 проценти од европските потреби за гас. Денес тој удел е паднат на приближно 11 проценти.

Истовремено, Европа го зголеми увозот на течен природен гас од САД, кој сега покрива околу 30 проценти од нејзината потрошувачка. Рускиот гас и понатаму стигнува до одделни европски држави со танкери и преку гасоводот „Турски тек“.

Транзитот на руски гас низ Украина престана во јануари 2025 година по истекот на договорот меѓу двете држави.

Според Wall Street Journal, украинската гасоводна мрежа би можела релативно брзо повторно да почне да испорачува руски гас за Европа, за разлика од оштетените гасоводи „Северен тек“, чија поправка би била долготрајна и скапа.

Американската администрација смета и на растот на цените на енергијата поради војната со Иран, која го наруши глобалното снабдување со нафта и гас.

Катарскиот течен природен гас тешко стигнува до светските пазари поради попречувањето на поморскиот сообраќај во Персискиот Залив. Според податоците на ЕУ, војната со Иран ги зголеми европските енергетски трошоци за околу 100 милијарди евра.

Европските складишта за гас во моментов се пополнети околу 75 проценти, што е под деветгодишниот просек за овој период од годината.

Американските официјални претставници веруваат дека високите цени и стравот од нови недостатоци би можеле да го ублажат противдејството на европските влади кон обновата на испораките на руски гас.

Предлогот претставува голем пресврт во однос на првиот претседателски мандат на Трамп, кога тој ја критикуваше Германија поради изградбата на гасоводот „Северен тек 2“ и предупредуваше дека Берлин ќе стане премногу зависен од Русија.

Трамп во 2019 година воведе санкции за тој проект, додека неговата сегашна администрација разгледува враќање на рускиот гас на европскиот пазар како дел од поширок договор за завршување на војната.

Американските претставници нагласуваат дека евентуалните економски договори би биле дел од сеопфатен мировен договор, а не самостоен отстапок кон Русија.

Засега не е постигнат договор за повторно стартување на испораките, а реализацијата на предлогот би барала согласност од Украина, Русија и европските купувачи, како и решавање на постојните правни ограничувања во Европската Унија.