Од говорницата на меѓународната конференција на која беше промовирана „Скопската иницијатива“, претседателот на СДСМ, Венко Филипче, испрати порака за обединување на прогресивните сили од регионот во борба против национализмот, популизмот, организираниот криминал и антиевропските политики. Според него, Западен Балкан се соочува со сериозен предизвик од сили кои работат против демократијата и европската интеграција, а национализмот и криминалот сè повеќе дејствуваат како заеднички фронт против реформите и европските вредности.
Пораката, сама по себе, звучи како нешто со кое ретко кој би можел да не се согласи. Но токму во неа се крие и најголемиот парадокс. Затоа што кога лидер на СДСМ зборува за организиран криминал кој со години го поткопува системот, јавноста има право да постави едно едноставно прашање – каде се развивал тој криминал сите овие години и под чија политичка заштита опстојувал?
Во Македонија одамна не постои дилема дека криминалните мрежи не се појавиле вчера. Тие се создаваа, јакнеа и преживуваа низ различни политички гарнитури, без разлика која партија била на власт. Токму затоа, кога некој зборува за пресметка со тие структури, првиот услов за кредибилитет е подготвеноста да се отвори прашањето и за сопствената политичка одговорност.
Уште поинтересен е контекстот во кој Филипче го упати овој повик. Тој зборуваше за ново регионално здружување на прогресивни сили, партии, организации и поединци кои треба да бидат брана против „ретроградните политики“. Но дел од тие исти кругови со години се претставуваат како ексклузивни чувари на европските вредности, додека истовремено функционираат во добро воспоставен систем на грантови, проекти и фондови финансирани од европски институции и меѓународни организации.
Јавноста одамна знае дека во Македонија постои добро воспоставена мрежа на организации, активисти и политички блиски структури кои со години циркулираат околу европските фондови, претставувајќи се како единствени носители на прогресивните вредности. Затоа, кога Филипче повикува на ново здружување токму со тие кругови, неизбежно се поставува прашањето дали станува збор за вистинска борба против привилегираните мрежи или за нивно дополнително политичко зајакнување.
Филипче предупреди дека криминалните мрежи се плашат од владеење на правото и европските реформи. Но јавноста очекува многу повеќе од општи формулации. Очекува конкретни имиња, конкретни механизми и конкретни одговорности. Очекува одговор на прашањето како е можно организираниот криминал да биде толку моќен ако со децении низ институциите минувале токму политичките структури кои денес се претставуваат како негови најголеми противници.
Дополнително, тешко е да се игнорира фактот дека дел од лицата кои во различни периоди биле поврзувани со афери, сомнежи за злоупотреби или политички клиентелизам, својата кариера ја граделе токму во структури блиски до партиите што денес најгласно зборуваат за европски вредности и владеење на правото. Тоа не значи дека секое обвинување е вистина, но значи дека јавноста има право да бара доследност и еднакви стандарди за сите.
Во спротивно, ваквите пораки ризикуваат да звучат како уште една политичка декларација во која криминалот е секогаш некаде надвор, кај противниците, а никогаш во близина на сопствените редови. А токму тоа е причината поради која граѓаните стануваат сè поскептични кон големите зборови за реформи, европски вредности и борба против корупцијата.
Затоа останува главната дилема по говорот на Филипче: кога зборува за сојузот меѓу национализмот и криминалот, дали навистина мисли на сите центри на моќ што со години профитираат од слабите институции или само на оние кои во моментот му се политички противници?
The post СО ГРАНТАШКА ЕЛИТА ПРОТИВ КРИМИНАЛОТ: ПАРАДОКСОТ НА ФИЛИПЧЕ appeared first on Politika.