Европската Унија повторно влегува во својата добро позната улога на строг професор по демократија, реформи и „европска перспектива“, додека Македонија и натаму останува во позиција на кандидат што постојано полага испит чија содржина се менува по завршувањето на тестот.
По посетата на Антонио Кошта и средбите на македонскиот државен врв со европските лидери, во Скопје на почетокот на јули се очекува да пристигне и еврокомесарката за проширување Марта Кос. Посетата се поврзува со периодот од 6 до 8 јули, иако точниот датум и агендата допрва треба да бидат утврдени. Во превод од дипломатски на политички јазик: најавата постои, содржината ќе ја дознаеме подоцна, а суштината најверојатно повторно ќе биде спакувана во речник на охрабрување без обврзувачка правна тежина.
Доаѓањето на Кос се случува во период кога повторно се активира прашањето за деблокада на македонските евроинтеграции, особено по самитот на Западен Балкан во Тиват и по новите сигнали од европските центри на моќ. Во игра повторно е таканаречениот нон-пејпер, лиферуван низ дипломатските канали на Берлин и Париз, со идеја за постепено приближување на одредени земји кандидати кон Унијата.
На хартија, тоа звучи како иновативен пристап. Во реалноста, повеќе личи на уште една интелектуално дотерана формула за политичко одложување. Македонија би требало да се движи „чекор по чекор“, но останува нејасно дали тие чекори водат кон членство или само кон уште покомфорна европска чекалница, овојпат со подобро осветлување и поелегантна терминологија.
Проблемот не е во дипломатската активност сама по себе. Проблемот е во фактот што Европската Унија со години ја претвори македонската евроинтеграција во лабораторија за условувања, во која секое исполнето барање произведува ново толкување, нова резерва или нова политичка „реалност“. Македонија прво требаше да испорача реформи, потоа политички компромиси, потоа историски отстапки, а сега повторно се соочува со уставни измени како услов без цврста гаранција дека тоа ќе биде последната пречка.
Токму затоа ставот на Владата дека уставни измени нема без јасни и недвосмислени гаранции од Европската Унија не е само политичка позиција, туку институционална реакција на долгогодишно европско недоследно постапување. Македонија веќе ја плати цената на преголема доверба во усни ветувања, дипломатски формулации и фотографии со европски насмевки. Прашањето денес не е дали Скопје сака Европа, туку дали Брисел е подготвен конечно да понуди Европа како правно-политичка обврска, а не како естетски уредена перспектива.
Во тој контекст, не може да се заобиколи ниту претходната изјава на Марта Кос, која предизвика реакции во јавноста, откако македонскиот идентитет го постави во рамка на традиционални симболи и јадења, погача, тавче-гравче, пинџур, полнети пиперки и манастири. Иако намерата можеби била да се испрати порака дека идентитетот не може да биде одземен, впечатокот кај дел од јавноста беше сосема поинаков: дека едно историско, јазично, културно и политичко прашање се сведува на етнографска разгледница и гастрономски каталог. Македонскиот идентитет не е мени за дипломатски ручек, ниту фолклорен украс во европска брошура. Тој е прашање на историски континуитет, јазична самобитност и колективна меморија, нешто што не може да се објасни со пиперка, колку и да е полнета.
Токму затоа јулската посета на Кос ќе биде следена со дополнителна чувствителност. Не само поради прашањето за уставните измени, туку и поради начинот на кој Брисел ја разбира Македонија. Ако европските претставници навистина сакаат да градат доверба, тогаш таа доверба не може да почива на шармантни метафори, туку на прецизен политички однос, институционална сериозност и почит кон прашањата што за Македонија не се протоколарна тема, туку државна суштина.
Посетата на Марта Кос, затоа, нема да биде значајна по бројот на средби, протоколарните изјави или внимателно избраните зборови на прес-конференциите. Таа ќе биде значајна само доколку покаже дали Европската Унија конечно има намера да излезе од политиката на магловити ветувања и да влезе во простор на конкретни гаранции.
Во спротивно, јулската посета ќе остане уште една епизода од долгата европска серија во која Македонија е постојано повикувана да докажува дека заслужува почеток, додека Унијата избегнува да докаже дека нејзиниот крај навистина постои.
The post МАРТА КОС ВО СКОПЈЕ: ЌЕ СЕ СЕРВИРА ЛИ КОНЕЧНО НЕШТО ПОВЕЌЕ ОД ДИПЛОМАТСКИ ПИНЏУР? appeared first on Politika.