Германската влада размислува за ублажување на строгите правила за работа во недела за да ја поттикне потрошувачката и да ѝ помогне на економијата која со години стагнира. Идејата е да се овозможи пошироко отворање на продавниците во текот на целата недела, но тој план се судира со длабоко вкоренетата традиција на неделата како ден за одмор, уставните правила, синдикатите и бирократијата, пишува „The Wall Street Journal“.

Германската економија, најголемата во Европа, веќе со години е во проблеми. Растот практично запре уште во 2019 година, индустријата е под притисок на американските царини и кинеската конкуренција, а производителите кратат илјадници работни места.

Владата на канцеларот Фридрих Мерц затоа бара начини за оживување на потрошувачката, која исто така стагнира. Една од мерките за кои се расправа е либерализација на работата во недела. Но, во Германија тоа е исклучително чувствително прашање.

Од понеделник до сабота продавниците во Германија работат како и во повеќето пазарни економии. Во недела, меѓутоа, речиси сè се затвора. Уставната заштита на неделата постои од 1919 година, во денешниот германски устав е пренесена во 1949 година, а конкретната забрана за работа на продавниците во недела е уредена со закон од 1956 година. Во него неделата и празниците се опишуваат како „денови за одмор од работа и за духовно воздигнување“.

Многу сектори имаат исклучоци, но правилото строго се применува на продавниците. Тие во недела смеат да продаваат само основни намирници, како леб, пијалаци, грицки, цигари и алкохол.

Владата за почеток најавува ограничени промени. Општинските библиотеки би требало да можат да работат во недела, а пекарите би добиле можност за подолга продажба. Но, трговските организации бараат да се оди значително подалеку и да се укинат повеќето ограничувања, како што веќе направија некои други европски земји.

„Имаме ужасна економија и лошо расположение кај потрошувачите“, рече Стефан Гент, директор на малопродажната федерација ХДЕ. „Дали е ова момент да им се забрани тоа на луѓето кои сакаат да работат?“

Заговорниците на либерализацијата тврдат дека забраната за работа во недела веќе нема смисла во секуларно и потрошувачко општество. Мартина Тител, која во Берлин води две книжарници и издавачка куќа, вели дека не е јасно зошто во недела е дозволено да се оди на сладолед или на куглање, но не и да се купи книга.

„Германија е секуларна држава. Ако луѓето сакаат да одат во црква, нека одат во црква. А ако сакаат да одат во купување, и тоа би требало да можат“, рече таа. Трговците предупредуваат дека правилото е особено тешко за малите продавници.

Бедран Ѓунеш, 23-годишен сопственик на продавницата „Ари Мини Маркт“ во Берлин, неодамна беше казнет со 2.500 евра бидејќи во недела продавал храна што не е лесно расиплива, вклучувајќи конзерви, зачини и инстант супи. „Го правам тоа затоа што во спротивно би пропаднал“, рече Ѓунеш, кој проценува дека во недела остварува околу 40 отсто од прометот.

Критичарите на забраната тврдат дека таа формално се однесува на сите, но во пракса најмногу ги погодува трговците. Лекарите, пилотите, возачите на автобуси и таксисти, келнерите, музејските работници, новинарите, полицајците, па дури и масерите можат да работат во недела. Продавачите, главно, не можат. Правилата притоа создаваат апсурдни ситуации.

Продавниците смеат да продаваат краставици или лименки Кока-Кола бидејќи можат да се сметаат за храна за попатна конзумација, но не и тиквици или грав во конзерва. Во органскиот супермаркет „Денс Био Маркт“ во Берлин, вработените во недела поставуваат бариери низ продавницата за да ги насочат купувачите кон пекарскиот дел и дозволената стока, а подалеку од производите што не смеат да се продаваат.

Хајке Бризеник, 57-годишна жена која минатата недела дошла да купи компири, се разочарала кога сфатила дека не може да ги купи. „Секој би требало да може да прави што сака. Никој што сака да отвори продавница не би требало да биде казнет, а никој што не сака не би требало да биде присилен“, рече таа.

Некои сојузни покраини им дозволуваат на продавниците да работат неколку недели во годината, обично при поголеми настани како маратони или филмски фестивали. Синдикатите често се противат на таквите исклучоци на суд, а судиите повеќепати пресудија дека главната причина за доаѓањето на луѓето мора да биде настанот, а не купувањето.

Сопствениците на мали продавници затоа често си играат „мачка и глушец“ со властите. Еден виетнамски сопственик на продавница во берлинската четврт Мите ја спушта ролетната, но ја остава вратата одкрената за локалните купувачи, кои знаат дека можат да се вшушкаат внатре за млеко и зеленчук.

Расправата за работата во недела така стана дел од пошироката германска економска дебата. Владата сака да ја поттикне потрошувачката, трговците бараат повеќе флексибилност, а противниците предупредуваат дека укинувањето на забраната дополнително би ги оптоварило работниците и би ја нарушило една од ретките преостанати граници меѓу работната недела и одморот.