Во политиката постои една особено интересна појава. Колку е пократка колективната меморија, толку е поголема самодовербата на политичките елити. Токму затоа фотографиите од партиските конгреси често зборуваат повеќе од програмските документи и од говорите што ги слушаме од говорниците.
Така беше и на Конгресот на СДСМ, на кој претседателот Венко Филипче повторно ја отвори темата за европската перспектива на државата и за опасноста Македонија да остане на маргините на процесот на проширување на Европската Унија. Во суштина, во неговото обраќање немаше ништо спорно. Напротив. Малкумина денес сериозно би можеле да оспорат дека европската интеграција останува единствената реална стратешка насока на државата.
Меѓутоа, политиката никогаш не е само прашање на кажаното. Таа е истовремено и прашање на контекстот, на симболите и на биографиите на оние што ги изговараат пораките.
А токму таму започнува вистинската приказна.
Доволно е човек внимателно да ја погледне фотографијата од Конгресот. Во првите редови стоеја наредени партиски функционери и добро познати лица од политичкиот и граѓанскиот естаблишмент, со погледи насочени високо над линијата на хоризонтот. Глетката беше речиси симболична. Наместо чувство на политичка загриженост, доминираше впечаток на самодоверба што граничеше со рамнодушност кон реалноста. Човек лесно можеше да помисли дека не го следат говорот за европските предизвици на Македонија, туку дека со поглед ја бараат Меѓународната вселенска станица додека минува над Скопје.
Таа необична кореографија на подигнати бради и самоуверени изрази отвораше едно неизбежно прашање: дали погледот навистина е вперен кон иднината или е подигнат доволно високо за да не се забележат политичките траги од минатото?
Фотографијата открива една стара македонска политичка константа: извонредната способност на домашните елити секогаш да се претставуваат како носители на нов почеток, без оглед на тоа колку долго претходно биле дел од постојниот поредок.
Во првите редови стојат луѓе кои во различни периоди биле дел од власта, институциите, администрацијата, советничките структури, партиските тела или граѓанскиот сектор. Тоа не е ништо необично. Во демократските системи циркулацијата меѓу политиката, институциите и граѓанското општество е нормален процес.
Она што привлекува внимание е нешто друго.
Речиси целосното отсуство на саморефлексија.
Како проблемите за кои денес се зборува никогаш да не биле предмет на нивна политичка одговорност. Како застојот во евроинтеграциите да е исклучиво производ на сегашноста. Како политичката историја да започнала во јули 2025 година.
Особено е интересна трансформацијата на дел од поранешните претставници на невладиниот сектор. Со години тие беа јавни критичари на партиските практики, на клиентелизмот, на концентрацијата на моќ и на недоволната институционална отчетност. Денес голем дел од нив се интегрален дел од истиот политички простор што некогаш го набљудуваа од дистанца.
Тоа само по себе не е проблем. Напротив, учеството во политиката е легитимен избор.
Проблемот настанува кога критичката дистанца исчезнува побрзо отколку што исчезнуваат причините поради кои таа дистанца некогаш постоела. Кога луѓето кои со години предупредуваа на опасностите од партизацијата почнуваат да се однесуваат како партијата да е природна завршница на секој општествен ангажман. Кога некогашните критичари на политичките елити стануваат дел од истите тие елити без притоа да покажат барем минимална потреба за јавна самокритика.
Оттука и извесната нелагодност што ја создаваат ваквите фотографии. Не поради лицата што се на нив, туку поради впечатокот дека македонската политика одамна станала затворен систем во кој улогите се менуваат, но актерите остануваат исти. Денес се опозиција, вчера биле власт, утре можеби повторно ќе бидат власт. Но речиси никогаш не се подготвени да разговараат за сопствениот удел во состојбите што ги критикуваат.
Токму затоа пораката на Филипче за европската иднина, колку и да е исправна, останува недовршена.
Бидејќи европеизацијата не е само прашање на уставни измени, кластери, поглавја и преговарачки рамки. Таа подразбира и политичка култура на одговорност, институционална меморија и способност за саморефлексија.
А токму тоа е она што најмалку се забележува на фотографиите на македонските политички елити.
На нив секогаш има самодоверба.
Речиси никогаш сомнеж.
А без сомнеж во сопствената непогрешливост, нема ниту вистинска политичка зрелост.
The post ДОДЕКА ФИЛИПЧЕ ЗБОРУВАШЕ ЗА ЕВРОПА, ПОДИГНАТИТЕ БРАДИ РАСКАЖУВАА ЕДНА ДРУГА ПРИКАЗНА appeared first on Politika.