Дискриминацијата, мобингот и нееднаквиот третман остануваат секојдневие за многу жени на работните места во Македонија. Иако законите формално обезбедуваат заштита, реалноста покажува дека голем дел од случаите остануваат непријавени поради страв, економска зависност и недоверба во институциите. Во интервју за „Локално“, Ивана Димитрова – претседател на Секцијата на жени при Сојузот на синдикати на Македонија, зборува за најчестите форми на дискриминација, предизвиците со кои се соочуваат жените работнички и мерките што се неопходни за создавање побезбедна и поправедна работна средина.

Колку е распространета дискриминацијата врз жените на работното место во Македонија?

-Дискриминацијата врз жените на работното место сè уште е сериозен и широко распространет проблем, иако често останува невидлив. Таа не се манифестира само преку отворено нееднаков третман, туку и преку ограничени можности за напредување, пониски примања за иста работа и предрасуди поврзани со семејните обврски. Особено погодени се жените во трудоинтензивните сектори, кои се соочуваат со структурни бариери што ја намалуваат нивната економска сигурност.

Кои се најчестите форми на мобинг и дискриминација со кои се соочуваат жените и зошто многу од нив се двоумат да ги пријават?

-Најчести форми се психолошкиот притисок, омаловажувањето, изолацијата од колективот, прекумерната контрола, сексуалното вознемирување и притисоците поврзани со бременост или мајчинство. Многу жени не ги пријавуваат овие случаи поради страв од губење на работното место, одмазда од претпоставените или недоверба дека институциите ќе ги заштитат.

Зошто голем дел од случаите остануваат непријавени и дали институциите имаат доволно капацитет за ефикасна заштита?

-Случаите најчесто остануваат непријавени поради комбинација од страв, недоволна информираност и долгите административни процедури. Иако постојат механизми за заштита, во пракса често има бавност, недоволна координација и ограничени ресурси. Потребна е посилна институционална реакција и поголема доверба кај граѓаните дека пријавувањето ќе резултира со вистинска заштита.

Дали постојната законска рамка доволно ги штити жените работнички?

-Законите формално обезбедуваат заштита од дискриминација и вознемирување, но проблемот најчесто е во нивната примена. Постои значителен јаз меѓу законските решенија и реалноста на терен. Недоволните инспекциски контроли, долгите судски постапки и ограничената правна поддршка ја намалуваат ефикасноста на системот.

Колку често мајчинството влијае негативно врз вработувањето и професионалниот развој на жените?

-За жал, мајчинството и понатаму претставува фактор на дискриминација. Жените неретко се соочуваат со прашања за семејно планирање уште на интервју за работа, а по враќањето од породилно отсуство се случува да бидат деградирани, преместени или да им бидат ограничени можностите за напредување. Тоа покажува дека грижата за семејството сè уште не се третира како заедничка општествена одговорност.

Кои конкретни мерки треба да се преземат и дали работодавачите се подготвени за суштински промени?

-Потребни се построги инспекции, ефективни механизми за анонимно пријавување, задолжителни политики против мобинг и дискриминација во компаниите, како и континуирана едукација на менаџерите и вработените. Дел од работодавачите покажуваат подготвеност за промени, но вистински напредок ќе има само кога родовата еднаквост ќе стане дел од корпоративната култура, а не само формална обврска.

До каде е Македонија на патот кон вистинска родова еднаквост и дали сте оптимист за следните пет години?

-Македонија има направено одреден напредок, особено во подигнувањето на јавната свест и унапредувањето на законските механизми. Сепак, вистинската родова еднаквост сè уште не е постигната. Напредокот ќе зависи од политичката волја, институционалната ефикасност и активниот социјален дијалог. Умерен оптимизам постои, но само доколку институциите, синдикатите и работодавачите работат заеднички.

Која е вашата порака до жените кои се соочуваат со дискриминација, мобинг или неправеден третман?

-Не молчете и не останувајте сами. Секој човек заслужува достоинствено, безбедно и праведно работно место. Вашиот глас има вредност, а барањето правда не е слабост, туку храброст. Побарајте поддршка од синдикат, колеги, правни советници или блиски луѓе. Кога една жена проговорува, таа не се бори само за себе, туку отвора пат и за многу други.

Б.С.