Народната банка не може да биде независна кога одлучува, а политички зависна кога треба да се бара одговорност.
Пензионери од Прилеп, Охрид и Ресен денеска, 7 ноември, организирано се упатуваат кон Битола за да си ги подигнат сопствените пари од „АЛТА банка“. Не одат на екскурзија, ниту на туристичко патување. Одат по парите што им припаѓаат, затоа што банкарскиот систем не им овозможува нормално да располагаат со нив.
Народната банка ова го претставува како олеснување. Но, дали некој размислил што значи ваквото „олеснување“ за повозрасните граѓани, за пензионерите со здравствени проблеми, за луѓето кои тешко се движат или за оние на кои им е потребна туѓа помош? Дополнителен апсурд е најавата дека враќањето ќе биде организирано дури откако сите клиенти ќе завршат со подигнувањето на парите. Значи, пензионерите не само што мора да патуваат во друг град, туку треба и да чекаат додека последниот клиент не ја заврши постапката. Ова не е грижа за пензионерите. Ова е понижувачка ситуација во која граѓаните се доведени поради проблемите во банкарскиот систем. И сето ова се случува под раководство на гувернерот Трајко Славески, кој пред само неколку дена оценуваше дека ограничувањето од 10.000 денари неделно е повеќе од доволно за граѓаните. Кој му даде право на Славески да проценува колку пари му се доволни на еден пензионер? Колку треба да потроши една самохрана мајка? Дали некој мора да му ја објаснува сопствената финансиска состојба на гувернерот за да добие пристап до своите средства? Сега се најавуваат повисоки лимити и дополнителни шалтери. Но, тоа не го менува фактот дека граѓаните веќе трпат ограничувања и непријатности. Она што дополнително загрижува е политичката штета што Славески му ја нанесува на премиерот Христијан Мицкоски. Наместо Народната банка самостојно и транспарентно да ја објасни својата институционална одговорност, со јавната комуникација на гувернерот се создава впечаток дека одлуките и последиците треба да се поврзат со Владата. Како што претходно објави Политика, во текстот за изјавата на министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска, таа јавно потврди дека Министерството за финансии не било консултирано за влезот на „АЛТА банка“ на македонскиот пазар. Но, Славески потоа потврди дека за ова прашање разговарал со премиерот Мицкоски. И токму тука се отвора суштинското прашање: дали гувернерот, со постојаното повикување на премиерот, се обидува сопствената институционална одговорност да ја пренесе врз Владата? Разговор со премиерот не е исто што и преземање одговорност од Владата за регулаторните одлуки на Народната банка. Независноста на централната банка подразбира и самостојна одговорност за надзорот, проценките и преземените мерки. Зошто тогаш во јавноста се вовлекува Мицкоски во приказната, наместо Славески јасно да одговори какви контроли биле спроведени, што било утврдено пред преземањето на банката и дали можеле навреме да се предвидат ризиците? Мицкоски сега е доведен во крајно незавидна политичка ситуација. Додека премиерот треба да се занимава со економски политики, инвестиции и исполнување на владините ветувања, во јавноста се создава слика на држава во која пензионери се превезуваат со автобуси за да си ги подигнат сопствените пари.
А опозицијата добива идеална можност вината за секој проблем во „АЛТА банка“ да ја насочи директно кон премиерот и неговата Влада.
Со други зборови, Славески ги носи регулаторните одлуки, граѓаните ги чувствуваат последиците, а Мицкоски ризикува да ја плати политичката цена.
Дали гувернерот е свесен колку ваквите потези ја компромитираат сликата за функционални институции? Дали е свесен дека секоја фотографија од пензионери кои чекаат автобус за да стигнат до сопствените средства е потенцијална политичка штета за власта?
Или токму тоа е најлесниот начин институционалната одговорност да се разводни, а незадоволството на граѓаните да се пренасочи кон Владата?
Ова не значи дека постоењето на кризата автоматски докажува лична вина на гувернерот. Но, значи дека Славески има обврска да даде прецизни одговори за надзорот, одлуките и последиците од нив, наместо јавноста да остане со впечаток дека одговорноста е на сите, а практично на никого.
Народната банка не може да биде независна кога одлучува, а политички зависна кога треба да се бара одговорност.
Мицкоски има сериозна причина да побара јасно институционално разграничување. Зашто доколку дозволи сите проблеми со „АЛТА банка“ да се претворат во товар на Владата, политичката цена може да биде многу поголема од онаа што денес ја гледаме.
На крајот, останува прашањето кое Славески не би требало да го избегне:
Дали со своите постапки навистина ја штити стабилноста на банкарскиот систем или, обидувајќи се да ја заштити сопствената позиција, му нанесува сериозна политичка штета на премиерот Мицкоски?
И додека институциите ги разграничуваат надлежностите, пензионерите чекаат автобус за сопствените пари. Тоа е сликата што граѓаните ќе ја паметат.
The post ДАЛИ СЛАВЕСКИ СТАНУВА НАЈГОЛЕМИОТ ПОЛИТИЧКИ ТОВАР НА МИЦКОСКИ? appeared first on Politika.