Човекот што го обвинува системот – нема одговори ама има амбиции

Трифун Костовски повторно излезе во јавноста со добро познатата теза – дека за неговите проблеми, деловни неуспеси и за пропаста на Еуростандард банка е виновен „системот“. Во гостувањето во поткастот „Претрес со Ландов“, поранешниот сопственик на банката упати серија обвинувања кон обвинителството, судството, државата, но и кон Комерцијална банка и Хари Костов, тврдејќи дека е жртва на неправда и организирани интереси.

Но, додека Костовски бара правда и разрешница на истрагата која трае речиси шест години, останува едно суштинско прашање: дали човекот кој беше сопственик и прв човек на Еуростандард банка има намера да преземе барем дел од одговорноста за една од најголемите банкарски пропасти во поновата македонска историја?

Во неговото излагање повторно доминираше наративот за жртва на системот. Според Костовски, обвинителството предолго ја води истрагата, судството не функционира, а бројни негови деловни проекти биле уништени поради институционални неправди. Но, впечатливо е што во целиот негов настап речиси воопшто не се слуша самокритика.

Наместо тоа, јавноста повторно слушна список на виновници. За пропаста на Еуростандард банка се виновни други. За Порцеланка е виновен системот. За Градски аптеки е виновно судството. За Кермес е виновна државата. За речиси секој неуспешен бизнис во кој бил инволвиран, Костовски има надворешен виновник.

Таквиот пристап отвора сериозна дилема. Доколку секој неуспех е резултат на заговор, институционална неправда или туѓи интереси, тогаш каде завршува одговорноста на сопственикот, инвеститорот и менаџерот?

Особено чувствителна е темата за Еуростандард банка. Илјадници граѓани и компании беа погодени од колапсот на банката. Многумина останаа без средства, а довербата во финансискиот систем беше сериозно нарушена. Во такви околности јавноста има право да очекува јасни одговори од сите инволвирани, вклучително и од сопственикот кој денес тврди дека е единствено жртва на системот.

Дополнително внимание предизвикаа и неговите директни напади врз Хари Костов и Комерцијална банка. Станува збор за сериозни обвинувања кои, доколку се точни, треба да бидат поткрепени со докази пред надлежните институции. Во спротивно, остануваат во сферата на политички и лични пресметки, а не на утврдени факти.

Костовски во интервјуто зборуваше и за Порцеланка, тврдејќи дека во компанијата вложил значителни средства и дека претрпел загуби од над 12 милиони евра. Посочи дека сакал да го модернизира производството и да обезбеди опстанок на фабриката. Но, резултатот сепак беше стечај и стотици изгубени работни места. Истото важи и за Градски аптеки, кои според него биле уништени од системот.

Меѓутоа, за работниците кои останале без работа и за граѓаните кои ги почувствувале последиците од овие пропаднати проекти, оправдувањата со „системот“ не претставуваат доволен одговор. Бизнисот подразбира ризик, но подразбира и одговорност за резултатите.

Факт е дека истрагата за Еуростандард банка трае предолго и јавноста има право да бара институционална разрешница. Но исто така е факт дека долготрајноста на постапката не ја брише потребата од отчетност на сите инволвирани страни. Наместо постојано да ја префрла вината на други, Костовски би требало појасно да објасни какви одлуки биле носени во банката, како се управувало со ризиците и дали навистина направил сè што било во негова моќ за да се спречи колапсот.

Политички амбиции пред расчистување на минатото

Дополнителна контроверзија предизвикува и најавата на Трифун Костовски дека размислува за формирање нова политичка партија. Во време кога истрагата за Еуростандард банка сè уште нема конечен епилог, ваквата најава неизбежно отвора сериозни прашања за неговите политички мотиви.

Никој не може да му го оспори правото да формира политичка партија и да побара поддршка од граѓаните. Но политичката доверба не се добива само со критика на системот. Таа се заслужува преку интегритет, отчетност и подготвеност да се дадат одговори за сопственото минато.

Токму тука лежи најголемиот предизвик за Костовски. Како човек чие име со години е поврзано со случајот Еуростандард банка, но и со неколку неуспешни деловни проекти, тој најпрво ќе треба да ја убеди јавноста дека е подготвен да преземе одговорност за сопствените одлуки пред да бара мандат за управување со државата.

За многумина, најавата за нова партија во овој момент изгледа како обид за политичка рехабилитација, а не како автентична понуда за промени. Наместо детални програми и конкретни решенија, јавноста засега слуша повторување на стари обвинувања кон истите институции кои Костовски со години ги посочува како виновници за своите проблеми.

Граѓаните имаат право да прашаат: ако системот бил виновен за сите негови деловни неуспеси, зошто токму човек кој не успеал да се избори со тој систем сега бара доверба да ја води државата? И уште поважно – дали новата политичка партија ќе понуди визија за иднината или ќе служи како платформа за пресметка со минатото?

Одговорите на овие прашања ќе бидат клучни доколку Трифун Костовски навистина одлучи да ја претвори својата долгогодишна битка со институциите во политички проект. Но додека тие одговори недостасуваат, останува впечатокот дека наместо соочување со сопствената одговорност, повторно се бара спас во обвинувањето на сите други.